Osteoid Osteoma: Tanı ve Tedavi Yaklaşımı

Osteoid osteoma; genellikle çocukluk ve genç erişkinlik döneminde görülen, iyi huylu (benign) ancak belirgin ağrıya yol açabilen bir kemik tümörüdür. Çapı çoğunlukla 1–1,5 cm’den küçük olan ve “nidus” adı verilen merkezi bir odaktan oluşur. En tipik özelliği, özellikle gece artan ve non-steroid antiinflamatuvar ilaçlara (NSAİİ) belirgin yanıt veren ağrıdır. Günümüzde görüntüleme yöntemlerindeki ilerlemeler ve minimal invaziv tedaviler sayesinde yüksek başarı oranlarıyla tedavi edilebilmektedir.

Epidemiyoloji

Osteoid osteoma, benign kemik tümörlerinin yaklaşık %10–12’sini oluşturur. En sık 10–25 yaş aralığında görülür ve erkeklerde daha yaygındır. En sık femur, tibia, omurga arka elemanları ve humerusta yerleşir.

Patofizyoloji

Lezyonun merkezinde yer alan nidus, yoğun damar ağına sahip osteoblastik dokudan oluşur. Bu dokuda prostaglandin düzeyleri belirgin şekilde yüksektir. Ağrının temel nedeni bu artmış prostaglandin üretimidir. Bu nedenle NSAİİ’ler ağrıyı genellikle belirgin biçimde azaltır.

Klinik Bulgular

En tipik bulgu gece artan, künt karakterli kemik ağrısıdır. Ağrı NSAİİ ile belirgin şekilde azalır. Lokal hassasiyet, çocuklarda topallama, omurga yerleşiminde kas spazmı ve eğrilik görülebilir. Eklem yakınında yerleşim varsa hareket kısıtlılığı oluşabilir.

Tanı

Direkt grafide kortikal kemikte küçük radyolusent bir odak ve çevresinde reaktif skleroz görülebilir. Bilgisayarlı tomografi tanıda en değerli yöntemdir ve nidusu net olarak gösterir. Manyetik rezonans görüntüleme kemik iliği ödemini ortaya koyabilir. Kemik sintigrafisinde artmış lokal tutulum izlenebilir.

Ayırıcı Tanı

Osteoblastom, stres kırıkları, osteomiyelit, Brodie apsesi ve malign kemik tümörleri ayırıcı tanıda düşünülmelidir.

Tedavi

Medikal tedavi ile semptom kontrolü sağlanabilir ancak uzun süreli ilaç kullanımının yan etkileri dikkate alınmalıdır. Günümüzde en sık tercih edilen yöntem BT eşliğinde radyofrekans ablasyondur. Başarı oranı %90–95 civarındadır ve minimal invazivdir. Cerrahi eksizyon bazı özel durumlarda tercih edilir.


Prognoz
Osteoid osteoma malign dönüşüm göstermez. Tedavi sonrası prognoz oldukça iyidir. Nadiren nüks görülebilir ve tekrar girişim ile tedavi edilebilir.